TEI Publisher Documentation and Demo

Generating file ...

- auxiliary
- Wstęp Anna Skolimowska, Tomasz Płóciennik, Waldemar Bukowski
  Publication Information
  
  Information about the source
  
  WSTĘP
  Przedmiotem niniejszej edycji jest niewielki, lecz niezwykle cenny zbiorek korespondencji prywatnej i urzędowej z połowy XV w. — obejmujący kilka dziesiąt oryginalnych listów z lat 1437–1459 do dzierżawcy salin krakowskich i ruskich, miecznika krakowskiego Mikołaja Serafina lub osób z nim związanych — zachowanej szczęśliwie w kodeksie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu pod sygnaturą 165Zawartość merytoryczną omawianej korespondencji scharakteryzował Wiesiołowski, Z korespondencji prywatnej, s. 223–238, zaś krótki opis kodeksu zawierającego tę korespondencję i problemy jej edycji krótko przedstawione zostały w: Lateinischen Schriftverkehr, s. 233–242..
  
  Są przynajmniej trzy powody, aby uznać ten zbiór za wyjątkowy i warty edycji. Po pierwsze, są to listy oryginalne, mają zatem wartość artefaktu. Po drugie, ta zwarta tematycznie korespondencja dokumentuje działalność publiczną i życie prywatne jednego człowieka w zakresie niespotykanym dla epoki, w której powstała. Jest więc niezwykle cennym źródłem dla przyszłego biografa żupnika, dysponującego wprawdzie obfitym, ale jednostronnym (bo pochodzącym głównie z ksiąg grodzkich i ziemskich) materiałem i pozwala zrekonstruować skład tzw. kręgu korespondencyjnego, czyli grupy osób skupionych wokół głównego korespondenta, oraz poddać ją analizieInteresujące uwagi na ten temat formułuje we wstępie do swej pracy W. Jurkiewicz, Korespondencja elit Polski stanisławowskiej. Analiza wybranych kręgów korespondencyjnych, Bydgoszcz 1992, s. 5–9.. A ponieważ listy są źródłem najbardziej niedyskretnym, pozwalają historykowi głębiej wniknąć za kulisy wielkiej polityki oraz w mentalność i życie codzienne społeczeństwa średniowiecznego. Z tego punktu widzenia nie mniej ważnym argumentem za publikacją korespondencji żupnika jest również to, że — jak stwierdza Jacek Wiesiołowski — obszerny „zbiór listów do Mikołaja Serafina pozwala na powiązanie w całość rozproszonych fragmentów korespondencji prywatnej z pierwszej połowy XV w.” Wiesiołowski, Z korespondencji prywatnej, s. 237..
  
  Trzeci wreszcie powód — równie ważny — to materia poruszanych w listach zagadnień. Korespondencja ta w znakomitej większości dotyczy kulisów codziennego funkcjonowania żup solnych, największego polskiego przedsiębior stwa przemysłowego o charakterze — jeśli można użyć takiego sformułowania — kapitalistycznym, działającego jednak w układzie feudalnym. „Żupy wielic kie były bez wątpienia najważniejszym źródłem dochodów królewskiego skarbu. I wyświetlenie gospodarki tych żup to magna pars dziejów finansowych Polski” — pisał przed laty jeden z najwybitniejszych znawców gospodarczych dziejów Polski Roman Rybarski w swej fundamentalnej, mającej już dzisiaj wartość źród ła, monografii o gospodarce żupnej w Polsce w XVI w.Rybarski, Wielickie żupy, s. 9. Krakowskie żupy solne mają w polskiej historiografii obfitą literaturę, istnieje w niej jednak duża luka, a jej granice zakreślają z jednej strony erudycyjna i wyczerpująca temat rozprawa Jerzego Wyrozumskiego o salinach krakowskich do końca XIV w., z drugiej zaś prace R. Rybarskiego i Antoniny Keckowej dotyczące epoki nowożytnejKeckowa, Żupy krakowskie.. Jeśli zaś chodzi o żupy ruskie, to dla okresu średniowiecza brak jest poważniejszej lite raturySzerzej na ten temat zob. Bukowski, Objęcie w dzierżawę, s. 105 n. 7. Okres od schyłku XIV w. dostarcza badaczom tej epoki, a więc i dziejów żup, materiału o charakterze masowym. Składa się nań, oprócz dokumentów, duża ilość materiału zapiskowego z ksiąg sądowych grodzkich i ziemskich, a więc źródła jednostronnego i lakonicznego. Prezentowana korespondencja, opisująca życie codzienne żup, stanowi doskonałe jego uzupełnienie. Bez jej uwzględnienia nie jest możliwe dzisiaj napisanie kompetentnej historii żup solnych.
  
  Redakcja: Anna Skolimowska, Tomasz Płóciennik, Waldemar Bukowski

Select ODD